انحصار وراثت

پاسخ به سوالات متداول در مورد انحصار وراثت

انحصار وراثت

انحصار وراثت یکی از موضوعاتی است که همواره سوالات متعددی درباره‌ی جوانب مختلف آن مطرح بوده و هست. لذا برآن شدیم تا در این مطلب به سوالات متداول مراجعان در این زمینه پاسخ دهیم.

انحصـار وراثت چیست؟

هر فرد خانواده و بستگانی دارد که پس از فوت بنا به قانون وراث او محسوب شده و از اموالش ارث می‌برند. انحصار وراثت یک فرآیند قانونی است که طی آن تعداد ورثه و نسبت آن‌ها با متوفی مشخص خواهد شد.

گواهی انحصار وراثت چیست؟

اگر لازم باشد برای انجام امور مختلف مرتبط با تقسیم و دریافت اموال متوفی توسط وراث (مثل برداشت از حساب بانکی متوفی)، قانون تایید کند که آن‌ها این اجازه را دارند،‌ نیاز به ارائه‌ی برگه‌ای خواهد بود که گواهی انحصـار وراثت نام دارد. این برگه پس از پایان مراحل انحصار وراثت  به وراث داده می‌شود.

برای انحـصار وراثت چه کنیم و از کجا شروع کنیم؟

اولین گام براي انحصار وراثت و درخواست گواهی انحـصار وراثت مراجعه به شوراي حل اختلاف آخرين محل اقامت دائمي متوفی است. البته لازم است بدانید برخی رسیدگی‌ها برای این منظور فقط در صلاحیت دادگاه‌های عمومی است که پس از مراجعه به شورای حل اختلاف در صورتی که لازم باشد به دادگاه مراجعه کنید راهنمایی خواهید شد.

انحصار وراثت

چه کسانی میتوانند تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت کنند؟

هر یک از کسانی که ذی نفع هستند از جمله وراث، طلبکاران، وصی، موصی‌له و…  مي توانند درخواست صدور گواهي انحصار وراثت کنند. خب است.

آیا عدم همکاری وراث در انحصار وراثت مانع رسیدگی به درخواست است؟

این گونه نیست که لازم باشد تمامی وراث راضی به همکاری شوند تا به درخواست رسیدگی شود .عدم همکاری وراث در انحـصار وراثت مانع رسیدگی به درخواست گواهی انحصار وراثت نخواهد شد.

مدارک لازم برای درخواست انحصار وراثت

  • شناسنامه و گواهی فوت متوفی
  • استشهادیه محضری

دادگستری فرم مخصوص این استشهادیه را در اختیار شما خواهد گذاشت. سپس لازم است این فرم تکمیل شود و بعد از آن توسط  دو نفر از آشنایان متوفی و وراث امضاء شود. امضای این دو نفر باید توسط یک دفتر اسناد رسمی تایید شود. برای گواهی امضا لازم است به همراه این دو نفر به یک دفتر اسناد رسمی مراجعه شود.

شما باید برگه‌یدادخواست را از شورای حل اختلاف  بگیرید، تکمیل کرده و به انضمام مدارک مذکور ارائه کنید.

انحصار وراثت

نکته‌ای در مورد انحصار وراثت اقلیت‌های مذهبی:

در مورد انحصـار وراثت برای اقلیت‌های مذهبی باید توجه داشت که چون نحوه‌ی تقسیم اموال فرد فوت‌شده در هر دین با دیگر ادیان متفاوت است، بنابراین در صورتی که متوفی از اقلیت‌های مذهبی باشد، علاوه بر مدارک فوق، تقسیم‌نامه‌ی اموال نیز لازم است.

اعتراض به گواهی انحصـار وراثت

کلیه وراث و افراد ذی‌نفع از نظر قانون حق اعتراض به گواهی انحـصار وراثت صادرشده را دارند. مرجعی که صلاحیت رسیدگی به اعتراض به گواهی انحصار وراثت را دارد، بسته به اینکه اعتراض به کدام بخش از گواهی باشد متفاوت است. مثلا اعتراض به زوجیت همسر در گواهی انحصـار وراثت در صلاحیت دادگاه خانواده است و یا اگر مسئله‌ی اعتراض به نوع نسبیت افراد با متوفی مطرح باشد، این مورد باید در دادگاه عمومی رسیدگی شود.

مدت زمان انحصار وراثت

در حالت کلی و در تمامی موارد بازه‌ی زمانی خاصی را نمی‌توان به عنوان مدت زمان انحصار وراثت اعلام کرد. چراکه به عوامل زیادی بستگی دارد. مثلا میزان دارای متوف یا همان ماترک، اعتراض یا عدم اعتراض به درخواست انحصار وراثت ، یا پیدا شدن یا نشدن مدعی جدید پس از انتشار آگهی در روزنامه‌های کثیرالانتشار و… مواردی هستند که  می‌توانند اثرگذار باشنداما به فرض این‌که متوفی دارایی متوسطی داشته و مسائلی نظیر اعتراض و ادعا پیش نیاید روند عادی صدور گواهی انحصـار وراثت چیزی حدود  ۵ تا ۷ ماه ممکن است زمان ببرد.

انحصار وراثت

هم‌اکنون و با مطالعه‌ی این مطلب، شما توانستید اطلاعاتی اولیه، مفید و کلی را درباره‌ی انحـصار وراثت کسب کنید. خوب است به این نکته نیز توجه داشته باشید که شاز آنجا که قوانین همواره در معرض تغییر هستند، برای کسب اطلاعات دقیق و کامل، مشاوره با یک وکیل یا مشاور حقوقی مجرب نیز پیشنهاد می‌شود.

مالیات انحصار وراثت (سهم دولت از انحصار وراثت)

مالیات بر ارث که گاهی در میان مردم با عناوینی نظیر مالیات انحصـار وراثت یا سهم دولت از انحصار وراثت مطرح می‌شود، مبلغی از ماترک است که بر اساس قوانین اداره امور مالیاتی باید به عنوان مالیات به ادره‌ی امور مالیاتی آخرین محل سکونت متوفی پرداخت شود. طبق قانون جدید مالیات بر ارث که چند سالی بیش از تصویب آن نمی‌گذرد (قانون مالیات بر ارث سال ۹۵)، مبلغ و مقدار این مالیات به دو عامل بستگی دارد:

  • نوع و میزان ماترک متوفی

بسته به این‌که اموال متوفی ملک است، وجه نقد، یا موارد دیگر و همچنین ارزش آن‌ها، درصد مالیات بر ارث متفاوت خواهد بود.

  • نسبت وراث با متوفی

هر چه ورثه نسبت نزدیک‌تری با متوفی داشته باشند، درصد کمتری از ماترک به عنوان مالیات تعیین می‌شود.

هزینه انحصار وراثت

تنها هزینه‌هایی که برای انحصار وراثت ممکن است لازم به پرداخت آن‌ها باشد شامل: هزینه وکیل برای انحصار وراثت، هزینه آگهی در روزنامه‌های کثیرالانتشار، و هزینه مالیات بر ارث (سهم دولت از انحصار وراثت) است.

انحصار وراثت

مهر و موم ترکه چیست؟

برای جلوگیری از هرگونه دخل و تصرف احتمالی در اموال متوفی، هر یک از وراث، ، موصی له (کسی که به نفع او وصیت شده است)، وصی (کسی که طبق وصیت نامه برای اداره اموال متوفی برگزیه شده) و سایر ذی‌نفعان مثل طلبکاران می‌توانند درخواست مهر و موم ماترک را از شورای حل اختلاف آخرین محل سکونت متوفی را داشته باشند.

تحریر ترکه چیست؟

هر یک از وراث، ، موصی له ، وصی و سایر ذی‌نفعان مثل طلبکاران می‌توانند از مراجع قضایی ذی‌صلاح درخواست تحریر  ترکه را داشته باشند. به این معنا که لیستی از اموال، دیون، و مطالبات متوفی تهیه و یادداشت شود.

انحصار وراثت

تصفیه ترکه چیست؟

به زبان ساده، تصفیه‌ی ترکه به معنای خارج کردن اموال وصیت‌شده از کل اموال و پرداخت بدهی‌های متوفی است. این کار توسط وصی، ورثه‌ای که ماترک را قبول کرده‌اند و یا فردی که دادگاه تعیین خواهد کرد باید انجام شود. هدف از تصفیه ترکه این است که پس از آن بتوان اموال باقیمانده را تقسیم کرد (طبق ماده‌ی ۸۶۸ قانون مدنی مالکیت ورثه نسبت به ترکه متوفی مستقر نمی شود مگر پس از ادای حقوق و دیونی که به ترکه میت تعلق گرفته است).

تقسیم ماترک بین وراث

همان‌طور که در بالا اشاره شد، طبق قانون، شرط پرداخت و اعطای مالکیت ارث به وراث، پرداخت کلیه‌ی بدهی‌های متوفی و کسر اموالی است که فرد فوت‌شده آن‌ها را در وصیت‌نامه‌ی خود تعیین تکلیف نموده است (مانند هزینه‌های کفن و دفن و …).

اهمیت داشتن وکیل برای انحصار وراثت

از آنجا که در برخی موارد و خصوصا در مواردی که میزان اموال و ماترک متوفی و یا تعداد طلبکاران و ذی‌نفعان بیشتر است، مشورت و کمک گرفتن از یک وکیل برای انحصـار وراثت همیت ویژه‌ای دارد. چرا که ممکن است مقداری هزینه‌ی انحصـار وراثت را بیشتر کند اما از آنجا که از بروز بسیاری از مشکلات و احیانا طولانی شدن بی‌دلیل جریان پرونده پیشگیری می‌کند، در نهایت مقرون به صرفه خواهد بود.

تفاوت گواهی انحصار وراثت محدود و نامحدود

تفاوت انحصـار وراثت محدود و نامحدود در سقف مبلغ معاملات و مبادلات مالی توسط وراث از اموال متوفی است. اگر این معاملات یا مبادلات تا 30 میلیون تومان ارزش ریالی داشته باشد، نیازی به گواهی انحصـار وراثت نامحدود نخواهد بود و با همان گواهی انحصـار وراثت محدود قابل انجام است. اما اگر این مبلغ بیش از 30 میلیون توامان باشد، ورثه باید به مرجع قضایی ذی‌صلاح (شورای حل اختلاف یا دادگاه عمومی آخرین محل سکونت متوفی) مراجعه کرده و در خواست گواهی انحصـار وراثت نامحدود بدهند. به عبارت دیگر برای معاملاتی با ارزش ریالی بالاتر از ۳۰ میلیون تومان، کسب مجوز در قالب گواهی انحصار وراثت نامحدود از مراجع قضایی الزامی است.